Ga direct naar de inhoud Ga direct naar de filters Ga direct naar de footer

BAC 2022-10796

Advies van de Bezwaarschriftenadviescommissie hersteloperatie toeslagen

Aan: Dienst Toeslagen / Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (hierna: UHT)

Betreft: het bezwaarschrift van belanghebbende

Primair besluit: 24 oktober 2022 (UHT-DC I, UHT-DC-I A, UHT-DH5 A)

Hoorzitting: 3 juni 2026

Overdracht advies aan UHT: 14 juli 2026

Samenvatting

De Bezwaarschriftenadviescommissie (hierna: de Commissie) adviseert UHT om het bezwaar gedeeltelijk gegrond te verklaren, de compensatieberekening over toeslagjaar 2010 aan te passen, alsnog compensatie toe te kennen voor 2011 en een proceskostenvergoeding toe te kennen.

Onderwerp van advies

Het door de toenmalige gemachtigde namens belanghebbende ingediende bezwaarschrift is gericht tegen de door UHT genomen definitieve beschikkingen kinderopvangtoeslag van 24 oktober 2022 (hierna: de bestreden besluiten).

Aan belanghebbende is met toepassing van de Compensatieregeling CAF 11 en vergelijkbare (CAF-)zaken van 28 augustus 2020 (Stcrt. 2020, nr. 45904) compensatie toegekend voor een bedrag van €14.863,- voor het jaar 2010, op grond van de Catshuisregeling aangevuld tot €30.000,-, en geen compensatie toegekend voor de jaren 2011 en 2012.

Op 5 november 2022 is de Wet van 2 november 2022 houdende regels ten behoeve van de hersteloperatie toeslagen (Wet hersteloperatie toeslagen, hierna: Wht) in werking getreden. Gelet op het bepaalde in de artikelen 8.6 en 9.2 Wht moeten de bestreden besluiten geacht worden te zijn genomen op grond van artikel 2.1 en verder van de Wht.

Gemachtigde [naam] is de huidige gemachtigde van belanghebbende.

Procesverloop

  • Belanghebbende heeft op 19 januari 2021, 8 september 2022 en 10 oktober 2022 verzocht om een herbeoordeling van de kinderopvangtoeslag (hierna: KOT). In overleg met belanghebbende heeft UHT de jaren 2010 tot en met 2012 herbeoordeeld. 
  • De Commissie van Wijzen (hierna: CvW) heeft haar beoordeling van het verzoek van belanghebbende op 10 oktober 2022 aan UHT toegestuurd. De CvW heeft geadviseerd dat gedurende de jaren 2011 en 2012 geen sprake is geweest van institutionele vooringenomenheid of bijzondere omstandigheden.
  • UHT heeft bij de bestreden besluiten met kenmerk UHT-DC-I A en UHT-DH5 A  aan belanghebbende geen compensatie toegekend voor de jaren 2011 en 2012.
  • UHT heeft bij het bestreden besluit met kenmerk UHT-DC I aan belanghebbende een compensatie toegekend voor een bedrag van €14.863,- voor het jaar 2010.
  • De toenmalige gemachtigde heeft bij brief van 25 november 2022 tegen deze drie besluiten een bezwaarschrift ingediend.
  • UHT heeft op 11 september 2025 schriftelijk gereageerd op het bezwaarschrift.
  • UHT heeft op 11 maart 2026 nogmaals schriftelijk gereageerd op het bezwaarschrift. Deze aanvullende beschouwing is op 3 juni 2026 aan de Commissie toegezonden. De bijbehorende producties heeft de Commissie op
    10 juni 2026 ontvangen. De Commissie heeft dit op 10 juni 2026 gedeeld met gemachtigde.
  • Op 3 juni 2026 heeft een hoorzitting plaatsgevonden. Van de hoorzitting is een verslag gemaakt, dat achter het advies is gevoegd.
  • UHT heeft, daartoe door de Commissie ter zitting verzocht, op 9 juni 2026 een nadere schriftelijke reactie ingediend. De Commissie heeft deze op 10 juni 2026 gedeeld met gemachtigde.
  • Op 22 juni 2026 heeft de Commissie meegedeeld dat zij overgaat tot advisering.
  • Op 24 juni 2026 heeft UHT het Overzicht O/GS en het Zoekdocument O/GS vaststelling KOT ten aanzien van belanghebbende toegestuurd.
    De Commissie heeft dit op 7 juli 2026 gedeeld met belanghebbende.
  • Dit advies wordt uitgebracht door de voorzitter en twee commissieleden.

Ontvankelijkheid

Niet in geschil is dat het bezwaarschrift ontvankelijk is.

Overwegingen ten aanzien van de bezwaren en het bestreden besluit

De Commissie ziet zich gesteld voor de vraag of UHT de toegekende compensatie voor  het jaar 2010 op de juiste wijze heeft berekend en terecht en op goede gronden is gekomen tot haar beslissing om het verzoek van belanghebbende om compensatie of tegemoetkoming voor de jaren 2011 en 2012 af te wijzen.

Ontbreken vooraankondiging
Belanghebbende heeft geen vooraankondiging ontvangen, waardoor zij destijds niet in de gelegenheid is gesteld haar zienswijze kenbaar te maken.

De Commissie overweegt dat, hoewel dat inderdaad niet de voorgeschreven gang van zaken is, belanghebbende in deze bezwaarprocedure de gelegenheid heeft gekregen en benut om haar bezwaren toe te lichten en van bewijsstukken te voorzien. Een eventuele tekortkoming is daarmee hersteld.
Omdat belanghebbende verder niet heeft aangevoerd welk nadeel zij door dit nalaten heeft gehad, laat de Commissie dit bezwaar verder buiten beschouwing. De Commissie adviseert UHT daarom om dit onderdeel van het bezwaar ongegrond te verklaren.

Toeslagjaar 2011
In de aanvullende beschouwing van 11 maart 2026 heeft UHT toegezegd dat belanghebbende ook over 2011 zal worden gecompenseerd op basis van vooringenomenheid. Daarbij heeft UHT het compensatiebedrag vastgesteld op basis van 4/12 van het bedrag van €24.257,- = €8.086,- omdat de vooringenomenheid ziet op het ten onrechte opschorten van de uitbetaling van de voorschotten KOT voor vier maanden; maart tot en met juni 2011. UHT verwijst daarvoor naar het LIC-overzicht over 2011 (productie 2800008).

In de aanvullende beschouwing van 9 juni 2026 ziet UHT geen aanleiding om de compensatie alsnog over het hele jaar te berekenen in plaats van over vier maanden. De KOT is in dit jaar niet verlaagd; er is sprake van een opschorting van betaling van de maanden maart tot en met juni 2011. Deze opgeschorte vier maanden zijn op 15 juli 2011 alsnog uitbetaald. Er is onvoldoende grond om de compensatie over heel 2011 toe te passen omdat de problematiek van belanghebbende alleen betrekking heeft op de vier maanden waarin de betaling is opgeschort en waarvoor al compensatie wordt geboden. Voor de overige acht maanden is uitbetaald en zijn geen problemen vastgesteld. De opschorting wordt als een fictieve stopzetting beschouwd maar deze heeft logischerwijs alleen betrekking op de niet-uitbetaalde maanden. Dat er sprake is van een (fictieve) stopzetting betekent niet automatisch dat het hele jaar moet worden gecompenseerd. Dat zou alleen anders zijn als reeds uitgekeerde bedragen waren teruggevorderd, wat hier niet het geval is. De huidige uitleg is daarmee al ruim, aangezien een opschorting juridisch inhoudt dat na herstel alsnog uitbetaling zou volgen. 

De Commissie overweegt als volgt.
Ingevolge artikel 2.2 onder a Wht bestaat de compensatie uit een bedrag vanwege een beschikking tot het verminderen of niet toekennen van een kinderopvangtoeslag of het beëindigen van voorschotverlening voor een kinderopvangtoeslag (vetdruk toegevoegd door de Commissie) die een direct gevolg is van institutionele vooringenomenheid als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onderdeel a, of de hardheid bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onderdeel b. 

Blijkens de Memorie van Toelichting (Tweede Kamer, vergaderjaar 2021-2022, 36 151, nr. 3, pagina 76) is de hoogte van de compensatie afhankelijk van het bedrag waarmee de kinderopvangtoeslag is verminderd of dat niet is toegekend of van het bedrag van niet uitbetaalde voorschotten vanwege stopzetting van voorschotverlening (vetdruk toegevoegd door de Commissie).

Gelet hierop heeft UHT naar het oordeel van de Commissie, het bedrag dat als uitgangspunt dient voor de compensatieberekening terecht vastgesteld op 4/12 van het bedrag van €24.257,- = €8.086,- zijnde het bedrag van de niet uitbetaalde voorschotten vanwege stopzetting van voorschotverlening.

Compensatieberekening
In de Bijlage compensatieberekening bij de beschouwing van 11 september 2025 vermeldt UHT dat het compensatiebedrag - uitgaande van compensatie alleen over 2010 - te laag is vastgesteld en van €14.863,- wordt verhoogd naar €16.183,-. De rentevergoeding over gemiste KOT wordt verhoogd van €3.609,- naar €3.757,-. De vergoeding voor immateriële schade wordt verhoogd van €8.962,- naar €11.000,-. De Commissie neemt met instemming kennis van beide verhogingen en zal UHT dienovereenkomstig adviseren. Gelet op de toekenning van compensatie ook over 2011 verandert het compensatiebedrag. De Commissie zal UHT adviseren de compensatieberekening hierop aan te passen.

Met betrekking tot de vergoeding voor immateriële schade overweegt de Commissie dat  als startdatum door UHT 8 april 2011 wordt gehanteerd in plaats van 3 februari 2012, zoals is gebleken op de hoorzitting. Namens belanghebbende is op de hoorzitting betoogd dat de startdatum eerder, al in 2010, zou moeten liggen. Dit is ook van belang voor de aanvullende werkelijke schade. De Commissie overweegt dat zij goede nota heeft genomen van wat belanghebbende en haar echtgenoot op de hoorzitting hebben verklaard over frustrerende communicatie, het slecht vastleggen van die communicatie-momenten en hun standpunt dat de systemen van de Belastingdienst/Toeslagen (hierna: B/T) niet compleet zijn. Voor een startdatum in 2010 heeft de Commissie echter geen concrete aanknopingspunten gevonden, in het dossier of anderszins, die zodanige vervroeging rechtvaardigen.

UHT stelt in de beschouwing van 11 september 2025 verder dat het verschil met de laatst vastgestelde beschikking KOT over 2010, een negatief element in de compensatieberekening, verhoogd wordt van €9.061,- naar €9.927,-.
De Commissie adviseert UHT deze verandering in het nadeel van belanghebbende niet toe te passen. Overigens is de Commissie van opvatting dat het oorspronkelijk berekende bedrag van €9.061,- het juiste bedrag is. Door het bedrag van €9.061,- te handhaven, wordt het nieuw berekende compensatiebedrag hoger.

Toeslagjaar 2012
De Commissie heeft geen aanknopingspunten kunnen vinden om te adviseren dat B/T bij de toekenning, aanpassing of terugvordering van de KOT voor toeslagjaar 2012 institutioneel vooringenomen heeft gehandeld of dat het stelsel te hard heeft uitgewerkt. De verlaging van de KOT over 2012 was gebaseerd op de vaststelling dat er een te hoog voorschot was toegekend. Dat voorschot is door reguliere wijzigingen opnieuw berekend. Deze bijstellingen zijn in overeenstemming met de wet uitgevoerd. Dergelijke bijstellingen geven in beginsel ook geen aanspraak op een zogenoemde hardheidstegemoetkoming. De Commissie heeft geen aanknopingspunten gevonden om hierover in het geval van belanghebbende anders te oordelen.

De Commissie adviseert UHT daarom om dit onderdeel van het bezwaar ongegrond te verklaren.

Integraal subjectief toezicht (hierna: IST)
Namens belanghebbende is op de hoorzitting gewezen op de vermelding ‘Bekend bij IST – Nee’ (pagina 109) en is verzocht om uitleg over de totstandkoming van deze beoordeling. De Commissie geeft UHT in overweging hierover in de beslissing op bezwaar nadere duidelijkheid te verschaffen.

Onderliggende stukken O/GS
Belanghebbende heeft verzocht om de onderliggende stukken opzet/grove schuld (O/GS). 

De Commissie overweegt als volgt. Gelet op de op 10 maart 2026 aangenomen motie van het lid Ergin (Tweede Kamer, vergaderjaar 2025-2026, 36 708, nr. 68) dient UHT standaard en actief inzage geven in alle stukken die ten grondslag liggen aan de O/GSkwalificatie. Als de beoordeling van UHT (mede) rust op de vaststelling dat geen informatie beschikbaar is over belanghebbende in een geraadpleegde gegevensbron, dan moet UHT die vaststelling onderbouwen met bijvoorbeeld een schermafbeelding van de resultaten en geraadpleegde systemen. De Commissie verwijst in dit verband naar de uitspraak van rechtbank Rotterdam van 6 februari 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:1545. UHT heeft op 24 juni 2026 weliswaar het Overzicht O/GS en het Zoekdocument O/GS-vaststelling KOT ten aanzien van belanghebbende toegestuurd, maar hierin ontbreekt de in die uitspraak aangeduide onderbouwing.

De Commissie adviseert UHT daarom om, voorafgaand aan de beslissing op bezwaar, met inachtneming van het bovenstaande, inzage te geven in alle stukken die ten grondslag liggen aan de O/GS-kwalificatie en om belanghebbende de gelegenheid te geven hierop te reageren, eveneens voorafgaand aan de beslissing op bezwaar.

Proceskostenvergoeding
Nu de primaire besluiten met kenmerk UHT-DC I, UHT-DC-I A en UHT-DH5 A volgens de Commissie dienen te worden herroepen, adviseert de Commissie tot toewijzing van het verzoek om vergoeding van de kosten van rechtsbijstand in deze bezwaarprocedure. Op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht heeft belanghebbende recht op een forfaitaire vergoeding op basis van twee procespunten (bezwaarschrift en verschijnen hoorzitting) met een wegingsfactor 2. Net als in eerdere zaken adviseert de Commissie daarbij de hoogste vergoeding per procespunt toe te kennen.

Conclusie

Samengevat adviseert de Commissie om het bezwaar gedeeltelijk gegrond te verklaren  en om:

  • de compensatieberekening ten aanzien van 2010 in het voordeel van belanghebbende aan te passen;
  • over 2011 alsnog compensatie toe te kennen, te berekenen over het bedrag van 4/12 van €24.257,-, en de compensatieberekening hierop aan te passen;
  • een vergoeding van de proceskosten voor de onderhavige bezwaarprocedure toe te kennen van twee procespunten met wegingsfactor twee voor het hoogste tarief.

[handtekening]

Secretaris

[handtekening]

Fungerend voorzitter