BAC 2025-16561
Publicatiedatum 18-11-2026
Advies van de Bezwaarschriftenadviescommissie hersteloperatie toeslagen
Aan: Dienst Toeslagen / Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (hierna: UHT)
Betreft: het bezwaarschrift van belanghebbende
Primair besluit: 27 maart 2024 (UHT-DCHO)
Hoorzitting: 27 mei 2026
Overdracht advies aan UHT: 14 juli 2026
Samenvatting
De Bezwaarschriftenadviescommissie (hierna: de Commissie) adviseert UHT om het bezwaar gedeeltelijk gegrond te verklaren, alsnog compensatie toe te kennen voor toeslagjaar 2012 en een proceskostenvergoeding toe te kennen.
Ook adviseert de Commissie UHT met betrekking tot toeslagjaar 2009 in de beslissing op bezwaar duidelijkheid te verschaffen over de berekening KOT naar KOI.
Onderwerp van advies
Het door gemachtigde namens belanghebbende ingediende bezwaarschrift is gericht tegen de door UHT genomen definitieve beschikking kinderopvangtoeslag van 27 maart 2024 (hierna: het bestreden besluit).
Aan belanghebbende is met toepassing van de Wet hersteloperatie toeslagen (hierna: Wht) een tegemoetkoming opzet/grove schuld (O/GS) toegekend voor een bedrag van €4.980,- voor de jaren 2012 en 2013, op grond van de Catshuisregeling aangevuld tot €30.000,-. Voor deze jaren is geen compensatie op grond van vooringenomenheid of hardheid toegekend.
Procesverloop
- Belanghebbende heeft op 15 februari 2021 verzocht om een herbeoordeling van de kinderopvangtoeslag (hierna: KOT) over de jaren 2012 en 2013.
- De Commissie van Wijzen (hierna: CvW) heeft haar beoordeling van het verzoek van belanghebbende op 24 oktober 2023 aan UHT toegestuurd. De CvW heeft geoordeeld dat UHT zich terecht op het standpunt stelt dat de compensatieregeling van artikel 2.1, eerste lid, Wht niet van toepassing is voor de toeslagjaren 2012 en 2013.
- UHT heeft bij het bestreden besluit aan belanghebbende geen compensatie toegekend voor de jaren 2012 en 2013. Wel is aan belanghebbende een O/GStegemoetkoming toegekend voor deze jaren van €4.980,-.
- Gemachtigde heeft bij brief van 6 mei 2024 tegen dit besluit een bezwaarschrift ingediend.
- UHT heeft op 18 augustus 2025 schriftelijk gereageerd op het bezwaarschrift.
- UHT heeft op 22 mei 2026 de Integrale beoordeling Extra Jaren ten aanzien van de toeslagjaren 2005 tot en met 2011 en 2014 tot en met 2019 toegezonden met bijbehorende producties.
- Gemachtigde heeft hier op 26 mei 2026 op gereageerd.
- Op 27 mei 2026 heeft een hoorzitting plaatsgevonden. Van de hoorzitting is een verslag gemaakt, dat achter het advies is gevoegd.
- UHT heeft, daartoe door de Commissie ter zitting verzocht, op 28 mei 2026 een nadere schriftelijke reactie ingediend. Gemachtigde heeft daar op 3 juni 2026 op gereageerd.
- Dit advies wordt uitgebracht door de voorzitter en twee commissieleden.
Ontvankelijkheid
Niet in geschil is dat het bezwaarschrift ontvankelijk is.
UHT heeft de herbeoordeling van de KOT ambtshalve uitgebreid met de toeslagjaren 2005 tot en met 2011 en 2014 tot en met 2019 en de uitkomsten daarvan kenbaar gemaakt in de Integrale beoordeling Extra Jaren. De Commissie is van oordeel dat hierin beslissingen ten aanzien van voormelde toeslagjaren liggen besloten die het karakter hebben van beschikkingen in de zin van artikel 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb).
Gelet op artikel 6:19 van de Awb, waarin is bepaald dat een bezwaar van rechtswege mede betrekking heeft op een beschikking die de bestreden beschikking wijzigt, intrekt of vervangt, wordt het bezwaar geacht zich ook uit te strekken tot de desbetreffende beschikkingen die besloten liggen in voormelde Integrale beoordeling Extra Jaren. Gelet op het voorgaande merkt de Commissie deze beschikkingen aan als onderdeel van het geschil.
Overwegingen ten aanzien van de bezwaren en het bestreden besluit
De Commissie ziet zich gelet op de bezwaargronden gesteld voor de vraag of UHT terecht en op goede gronden is gekomen tot haar beslissing om het verzoek van belanghebbende om compensatie voor de jaren 2009, 2012 en 2013 af te wijzen.
Toeslagjaar 2009
Belanghebbende stelt dat alle betalingen naar de kinderopvanginstelling zijn gegaan en dat bij belanghebbende is teruggevorderd voor een bedrag van meer van €1.500,-. De berekening van UHT is volgens haar bovendien niet te volgen. Belanghebbende heeft een aanvraag voor kind 4 ingediend per 16 augustus 2009. Uit de KOI-viewer blijkt dat er van 16 augustus 2009 tot en met 31 december 2009 opvang is geweest voor 370,49 uur.
In de analyse over dit jaar gaat UHT echter uit van 1.165 uur. Ten slotte stelt belanghebbende dat bij de berekening ook de eigen bijdrage die verschuldigd was moet worden betrokken.
Volgens gemachtigde is in het jaar 2009 sprake van hardheid van het stelsel, omdat de KOT rechtstreeks aan de kinderopvanginstelling is betaald, terwijl vervolgens bedragen van meer dan €1.500,- van belanghebbende zijn teruggevorderd.
Uht heeft zich op het standpunt gesteld dat in 2009 door belanghebbende geen KOT is aangevraagd voor kind met burgerservicenummer (hierna: bsn) eindigend op [nummer].
De Commissie overweegt als volgt.
Het jaar 2009 kenmerkt zich met de bijzondere situatie – voor zover uit het dossier af te leiden – dat er wijziging heeft plaatsgevonden in opvang van een of meer kinderen van de (ex-partner) naar belanghebbende. Dit blijkt onder meer uit de RKT gegevens over 2009, waarin is vermeld dat het kind met bsn eindigend op [nummer] tot begin augustus bij de moeder woonde. Over kind met bsn eindigend op [nummer] is wel informatie in de KOI viewer bekend ([naam KOI] kinderopvang) maar daarbij wordt een ander bsn van ouder vermeld dan bsn eindigend op [nummer] van belanghebbende. Bij gebrek aan verdere gegevens wordt UHT gevolgd dat voor kind met bsn eindigend op [nummer] geen aanvraag KOT door belanghebbende bekend is.
Gevallen waarin de KOT rechtstreeks is uitbetaald aan de kinderopvanginstelling maar bij de ouder wordt teruggevorderd omdat het recht op KOT lager bleek te zijn, kunnen volgens vaste uitvoeringspraktijk - zoals opgenomen in het Handboek Integrale Beoordeling Vaktechniek van UHT - een bijzondere omstandigheid opleveren die aanleiding geeft tot recht op compensatie wegens hardheid.
Voor het aannemen van het bestaan van een bijzondere omstandigheid is, volgens die praktijk, niet voldoende dat bij de ouder een bedrag van ten minste €1.500,- is teruggevorderd. Ook moet duidelijk zijn dat een bedrag van ten minste €1.500,- teveel is uitbetaald aan de kinderopvanginstelling en niet ten goede is gekomen aan belanghebbende. De Commissie heeft in de Wht geen aanknopingspunten gevonden die zouden moeten leiden tot de opvatting dat deze praktijk zich niet met die wet zou verdragen of anderszins in strijd zou komen met een wet in formele zin of een rechtsregel van hogere orde. Evenmin acht de Commissie plaats voor de opvatting dat deze praktijk een toets aan het evenredigheidsbeginsel niet zou kunnen doorstaan.
UHT stelt dat een bedrag van €8.417,- aan KOT is overgemaakt aan de kinder-opvanginstelling. UHT meent dat de daadwerkelijke opvangkosten voor kind 3 (bsn eindigend op [nummer]) en kind 4 (bsn eindigend op [nummer]) samen €8.546,25 bedroegen, zodat niet is voldaan aan het vereiste dat ten minste €1.500,- teveel is uitbetaald aan de kinderopvanginstelling dat niet ten goede is gekomen aan belanghebbende.
UHT stelt in de analyse ten aanzien van 2009 dat voor kind 4 de opvanguren in de KOI-viewer niet eenduidig te herleiden zijn. UHT verwijst naar de toekenning van 1.165 opvanguren tegen een tarief van €5,34 zodat de totale opvangkosten voor kind 4 €6.215,76 bedragen.
Uit de XML file van 16 oktober 2009 blijkt dat belanghebbende voor kind 4 vanaf 16 augustus 2009 KOT heeft aangevraagd, en dit is per die datum aan hem toegekend.
Blijkens de KOI-viewer is voor kind 4 in de periode 16 augustus 2009 tot en met
31 december 2009 in totaal 370,49 en 64,49 uur opvang afgenomen. De totale opvangkosten bedroegen uitgaande van de KOI-viewer 370,49 x €5,29 = €1.959,89 plus 64,49 x €5,66 = €367,34, in totaal €2.327,23.
De Commissie stelt vast dat de KOI-viewers geen duidelijk beeld geven van de opvang en opvangkosten, nu niet alle bsn gegevens sporen met de namen en geboortedata. De Commissie adviseert UHT om in de beslissing op bezwaar alsnog duidelijkheid te verschaffen over de berekening KOT naar KOI voor 2009, daarbij rekening houdend met de diverse KOI-viewers en het feit dat voor kind 4 (bsn eindigend op [nummer]) door beide ouders KOT is aangevraagd en toegekend voor een gedeelte van het jaar. De Commissie adviseert UHT daarbij in te gaan op de vraag waarop zij het aantal uren van 1.165 baseert (betreft dit de opvang voor het hele jaar?) en of het bedrag dat aan KOT aan de kinderopvanginstelling is overgemaakt ten behoeve van kind 4 is gebaseerd op het hele jaar of een gedeelte daarvan.
De Commissie adviseert UHT om ook de totale opvangkosten voor kind 3 opnieuw te bezien en hierover in het besluit op bezwaar uitleg te geven. De Commissie constateert namelijk dat UHT voor de berekening van de daadwerkelijke opvangkosten van kind 3 met bsn eindigend op [nummer] niet de uren en het uurtarief zoals vermeld in de KOI-viewer heeft gebruikt (300 x €4,44 plus 65 x €5,66) maar is uitgegaan van 371 uur x €5,29 plus 65 uur x €5,66.
Mocht dit tot het oordeel leiden dat alsnog wordt voldaan aan de voorwaarde dat ten minste €1.500,- teveel is uitbetaald aan de kinderopvanginstelling dat niet ten goede is gekomen aan belanghebbende, adviseert de Commissie om belang-hebbende over 2009 alsnog hardheidscompensatie toe te kennen op grond van de situatie KOT naar KOI.
Ten slotte overweegt de Commissie dat zij het standpunt van belanghebbende dat bij de berekening ook de eigen bijdrage die verschuldigd was moet worden betrokken, niet volgt.
Toeslagjaar 2012
De Commissie stelt vast dat UHT in de nadere schriftelijke reactie van 28 mei 2026 tot de conclusie komt dat de Belastingdienst/Toeslagen (hierna: B/T) vooringenomen heeft gehandeld over toeslagjaar 2012. De tegenstrijdige informatie uit de telefoonnotitie en de KOI-viewer hadden aanleiding moeten geven tot nadere uitvraag, dit is niet gebeurd. Daarnaast geeft ouder in het ouderverhaal aan kinderopvang te hebben afgenomen tot en met 31 mei 2012.
De Commissie neemt hiervan met instemming kennis en zal UHT adviseren om voor toeslagjaar 2012 alsnog compensatie toe te kennen.
Toeslagjaar 2013
Belanghebbende stelt dat UHT over dit jaar vooringenomen heeft gehandeld.
De KOT is volgens UHT op 31 december 2013 stopgezet aan de hand van de KOI-viewer. Deze werd doorgaans pas na afloop van het jaar ingevuld. Zonder een nadere uitvraag is dit handelen vooringenomen.
Zeker nu daardoor een hoge terugvordering zou ontstaan en het voor B/T voorzienbaar was dat financiële problemen zouden ontstaan gezien het inkomen.
De Commissie heeft geen aanknopingspunten kunnen vinden om te adviseren dat B/T bij de toekenning, aanpassing of terugvordering van de KOT voor toeslagjaar 2013 institutioneel vooringenomen heeft gehandeld of dat het stelsel te hard heeft uitgewerkt.
In de beschouwing van 18 augustus 2025 is vermeld dat de verlaging van de KOT naar €0,- is gebaseerd op de KOI-viewer over 2013 (productie 1213005) en op het telefonische contact met de kinderopvanginstelling op 21 november 2013 (productie 2800005 en 2800006). Anders dan voor het toeslagjaar 2012 is geen sprake van tegenstrijdige informatie; zowel uit de KOI-viewer als de telefoon-notitie volgt dat er in 2013 geen opvang heeft plaatsgevonden voor beide kinderen. Naar de Commissie meent, mocht B/T daarom zonder nadere uitvraag bij belanghebbende afgaan op de KOI-viewer. De Commissie wijst ten overvloede op het ouderverhaal, waarin belanghebbende verklaart kinderopvang te hebben afgenomen tot en met 31 mei 2012.
Hardheidsclausule
Op de hoorzitting is namens belanghebbende een beroep gedaan op de hardheids-clausule van artikel 9.1 Wht.
De Commissie overweegt dat UHT op grond van artikel 9.1, lid 1, van de Wht bij een besluit over toekenning van compensatie, een tegemoetkoming of vergoeding, kwijtschelding van bestuursrechtelijke schulden of betaling van bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke schulden kan afwijken van 2.1, 2.6, 2.7, 2.10, 2011, 2.11a, 2.11b, 2.14, 2.14a, 2.16, 2.17, 3.1, 4.6, 4.7 of 6.1 voor zover toepassing van het desbetreffende artikel gelet op doel of strekking ervan zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard voor degene die aanspraak wil maken op de toekenning.
Daarbij volgt uit de wetsgeschiedenis bij artikel 9.1 van de Wht dat de hardheids-clausule is bedoeld voor een bijzondere situatie waarin niet is voorzien en waarin toepassing van de wet tot een zeer onbillijke uitkomst leidt. Een belangrijke voorwaarde daarbij is dat vasthouden aan de toepassing van de desbetreffende bepaling voor degene die heeft verzocht om toekenning van een van de genoemde herstelregelingen, zou leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard.
Naar het oordeel van de Commissie heeft belanghebbende niet aannemelijk gemaakt dat in zijn geval sprake is van een situatie als bedoeld in artikel 9.1 van de Wht. De Commissie adviseert het bezwaar op dit punt ongegrond te verklaren.
Proceskostenvergoeding
Nu het primaire besluit naar de mening van de Commissie dient te worden herroepen, adviseert de Commissie tot toewijzing van het verzoek om vergoeding van de kosten van rechtsbijstand in deze bezwaarprocedure. Op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht heeft belanghebbende recht op een forfaitaire vergoeding op basis van twee procespunten (bezwaarschrift en verschijnen hoorzitting) met een wegingsfactor 2. Net als in eerdere zaken adviseert de Commissie daarbij de hoogste vergoeding per procespunt toe te kennen.
Conclusie
Samengevat adviseert de Commissie om het bezwaar gedeeltelijk gegrond te verklaren, en om:
- met betrekking tot toeslagjaar 2009 in de beslissing op bezwaar duidelijkheid te verschaffen over de berekening KOT naar KOI en afhankelijk van de uitkomst alsnog hardheidscompensatie voor dit jaar toe te kennen;
- compensatie op grond van vooringenomenheid toe te kennen voor toeslagjaar 2012;
- een vergoeding van de proceskosten voor de onderhavige bezwaarprocedure toe te kennen van twee procespunten met wegingsfactor twee voor het hoogste tarief.
[handtekening]
Secretaris
[handtekening]
Fungerend voorzitter