BAC 2025-16104
Publicatiedatum 18-11-2026
Advies van de Bezwaarschriftenadviescommissie hersteloperatie toeslagen
Aan: Belastingdienst/Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (hierna: UHT)
Betreft: het bezwaarschrift van belanghebbende
Primair besluit: 3 januari 2024 (UHT-DCHOA)
Hoorzitting: 16 maart 2026
Overdracht advies aan UHT: 7 juli 2026
Samenvatting
De Bezwaarschriftenadviescommissie (hierna: de Commissie) adviseert UHT om het bezwaar gedeeltelijk gegrond te verklaren.
Onderwerp van advies
Het door gemachtigde namens belanghebbende ingediende bezwaarschrift is gericht tegen de door UHT genomen definitieve beschikking compensatie kinderopvangtoeslag (hierna: het bestreden besluit)
Aan belanghebbende is met toepassing van de Wet hersteloperatie toeslagen (hierna: Wht) geen compensatie toegekend voor de jaren 2008 t/m 2011.
Procesverloop
- Belanghebbende heeft op 24 maart 2021 verzocht om een herbeoordeling van de kinderopvangtoeslag (hierna: KOT) over de jaren 2008 tot en met 2011.
- UHT heeft bij het bestreden besluit aan belanghebbende medegedeeld dat zij geen recht heeft op compensatie voor de jaren 2008 tot en met 2011.
- Gemachtigde heeft bij brief van 23 januari 2024, ingekomen op 23 januari 2024, tegen dit besluit bezwaar gemaakt.
- UHT heeft op 21 januari 2025 schriftelijk gereageerd op het bezwaarschrift.
- Op 16 maart 2026 heeft een hoorzitting plaatsgevonden. Van de hoorzitting is een verslag gemaakt, dat achter het advies is gevoegd.
- Op 5 januari 2026 heeft gemachtigde het bezwaar aangevuld door overlegging van een productie waarop hij zich tijdens de hoorzitting wenste te beroepen. Deze productie is op 19 maart 2026 aan UHT toegezonden.
- UHT heeft, op verzoek van de Commissie ter zitting, op 9 april 2026 een nadere schriftelijke reactie ingediend. Gemachtigde heeft hierop op 11 mei 2026 gereageerd.
- Op 13 mei 2026 bleek dat de aanvullende beschouwing ontbrak tussen de stukken die UHT op 9 april 2026 had ingediend. UHT heeft deze aanvullende beschouwing daarom alsnog op 13 mei 2026 aangeleverd.
- Vervolgens heeft UHT op 18 mei 2026 haar nadere schriftelijke reactie aangevuld. Gemachtigde heeft op 26 mei 2026 gereageerd op de door UHT ingediende stukken.
- Dit advies wordt uitgebracht door de voorzitter en twee commissieleden.
Ontvankelijkheid
Niet in geschil is dat het bezwaar ontvankelijk is.
Overwegingen ten aanzien van de bezwaren en het bestreden besluit
De Commissie ziet zich gesteld voor de vraag of UHT terecht en op goede gronden is gekomen tot haar beslissing om het verzoek van belanghebbende om compensatie of tegemoetkoming af te wijzen.
Schending motiveringsbeginsel
Omdat het bestreden besluit niet in stand kan blijven, zoals hierna zal blijken, staat daarmee vast dat de motivering onvoldoende was en bij de beslissing op bezwaar dient te worden verbeterd.
Equality of Arms
Belanghebbende voert in bezwaar aan dat UHT handelt in strijd met het beginsel van equality of arms. Zij wordt in haar procesbelang geschaad, omdat zij niet beschikt over haar persoonlijk dossier en/of een volledig bezwaardossier en daardoor niet over de documenten die nodig zijn voor het voeren van de bezwaarprocedure.
De Commissie overweegt hierover het volgende. De Commissie is een onafhankelijke bezwaarschriftenadviescommissie in de zin van artikel 7:13 Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb). Op de procedure bij de Commissie zijn de procedurele waarborgen van de Awb van toepassing. Tegen beslissingen op bezwaar van UHT, die volgen op de adviezen van de Commissie, kan belanghebbende rechtsmiddelen instellen bij de rechter. Op grond van artikel 7:4 lid 2 Awb en artikel 5.2 leden 3 en 4 Wht heeft belanghebbende voorafgaand aan de hoorzitting bij de Commissie recht op afschriften van de op de zaak betrekking hebbende stukken. De schriftelijke reactie met de bijbehorende producties is op
8 oktober 2025 aan de gemachtigde toegezonden. Hierdoor hebben gemachtigde en belanghebbende kennis kunnen nemen van de stukken die betrekking hebben op het bezwaar. Het vorenstaande leidt de Commissie tot de conclusie dat belanghebbende haar belangen in deze bezwaarprocedure naar behoren heeft kunnen behartigen.
De Commissie adviseert UHT om het bezwaar op dit punt ongegrond te verklaren.
Niet herbeoordeelde toeslagjaar
Belanghebbende stelt zich op het standpunt dat niet alle toeslagjaren in de herbeoordeling zijn betrokken. Zij meent dat het toeslagjaar 2007 eveneens dient te worden herbeoordeeld.
UHT heeft in haar schriftelijke reactie van 21 januari 2025 toegezegd dat het toeslagjaar 2007 zal worden herbeoordeeld. De Commissie adviseert UHT om de uitkomst van deze herbeoordeling in de beslissing op bezwaar op te nemen.
UHT dient echter wel voorafgaand aan het nemen van de beslissing op bezwaar belanghebbende de gelegenheid te geven te reageren op haar standpunt voor het toeslagjaar 2007.
Toeslagjaren 2008, 2010 en 2011
Bij het bestreden besluit heeft UHT geoordeeld dat belanghebbende voor de toeslagjaren 2008, 2010 en 2011 geen recht heeft op compensatie wegens vooringenomen handelen, hardheid van het stelsel of een onterechte opzet/grove schuld-kwalificatie (hierna: O/GSkwalificatie). Volgens belanghebbende is de compensatie over deze jaren ten onrechte afgewezen.
Uit het dossier leidt de Commissie af dat de enige verlaging in het toeslagjaar 2008 berust op een reguliere wijziging, namelijk de door of namens belanghebbende doorgegeven stopzetting van de KOT. De Belastingdienst/Toeslagen (hierna: B/T) mocht van deze stopzetting uitgaan en de wijziging verwerken. B/T was, gelet op de informatie uit de KOI-viewer, niet gehouden te twijfelen aan de juistheid van de door of namens belanghebbende doorgegeven stopzetting. Het door belanghebbende overgelegde emailbericht, waaruit volgt dat zij in januari 2008 kinderopvang heeft afgenomen, doet aan deze conclusie niet af.
Op belanghebbende rustte de verantwoordelijkheid om juiste wijzigingen aan B/T door te geven. Van vooringenomenheid van B/T is geen sprake. De verlaging betrof een bedrag boven het drempelbedrag van € 1.500. Niet is aannemelijk geworden dat derden fraude hebben gepleegd. De KOT werd immers op verzoek van belanghebbende uitbetaald op het rekeningnummer van haar kind. Bijzondere omstandigheden hebben zich ook overigens niet voorgedaan. Daarom bestaat geen recht op compensatie wegens hardheid.
Op grond van het bezwaardossier ziet de Commissie evenmin aanleiding te adviseren dat B/T ten onrechte opzet/grove schuld heeft aangenomen bij belanghebbende en op basis van die onjuiste aanname jegens haar heeft gehandeld.
Ook in het toeslagjaar 2010 vond één verlaging plaats. Deze verlaging betrof een nihilstelling van de KOT op 15 december 2010 door B/T naar aanleiding van een fraudemelding van 23 november 2010, omdat de kinderen uit huis waren geplaatst. De stopzetting gebeurde zonder voorafgaande uitvraag aan belanghebbende en kwalificeert daarom als vooringenomen handelen door B/T. UHT heeft echter aannemelijk gemaakt dat belanghebbende in het toeslagjaar 2010 geen kinderopvang heeft afgenomen. In 2010 liep een KOT-aanvraag voor het tweede en vijfde kind van belanghebbende. Blijkens de gegevens uit de Basisregistratie Personen waren deze kinderen echter respectievelijk vanaf 29 mei 2009 en 9 april 2009 woonachtig op een ander adres dan belanghebbende.
Dit vanwege een uithuisplaatsing. Voor het recht op KOT is vereist dat de aanvrager en het kind op hetzelfde adres woonachtig zijn, dus bestond er in 2010 evident geen recht op KOT.
De verlaging betrof een bedrag boven het drempelbedrag van € 1.500. Aannemelijk is dat in 2010 door derden frauduleus is gehandeld doordat diverse wijzigingen van het rekeningnummer zijn doorgegeven en belanghebbende daarvan aangifte bij de politie heeft gedaan omdat zij die wijzigingen niet had doorgegeven. Uit het overzicht van het Landelijk Incasso Centrum met betrekking tot het toeslagjaar 2010 blijkt echter niet dat daadwerkelijk KOT aan derden is uitbetaald en vervolgens van belanghebbende is teruggevorderd.
Andere bijzondere omstandigheden dan de hiervoor vermelde frauduleuze handelingen door derden hebben zich niet voorgedaan. Daarom bestaat geen recht op compensatie wegens hardheid.
Op grond van het bezwaardossier ziet de Commissie geen aanleiding te adviseren dat B/T ten onrechte opzet/grove schuld heeft aangenomen bij belanghebbende en op basis van die onjuiste aanname jegens haar heeft gehandeld.
In het toeslagjaar 2011 vond eveneens één verlaging plaats naar aanleiding van de hiervoor genoemde fraudemelding van 23 november 2010. Ook deze verlaging kwalificeert als vooringenomen handelen, omdat geen voorafgaande uitvraag heeft plaatsgevonden. De kinderen waren ook in het jaar 2011 echter niet op hetzelfde adres als belanghebbende woonachtig. Voor het recht op KOT is vereist dat de aanvrager en het kind op hetzelfde adres woonachtig zijn, dus bestond er in 2011 evident geen recht op KOT. Daarom bestaat geen recht op compensatie wegens vooringenomen handelen.
De verlaging betrof een bedrag boven het drempelbedrag van € 1.500.
Voorafgaand aan de verlaging op 15 december 2010 van de KOT in het toeslagjaar 2011 naar nihil vond op 4 december 2010 automatische continuering van de KOT plaats. Belanghebbende stelt dat de automatische continuering van de KOT voor het toeslagjaar 2011 onzorgvuldig was en haar verder in de problemen heeft gebracht.
De KOT is echter binnen twee weken na continuering door B/T stopgezet vanwege de melding dat de kinderen uit huis waren geplaatst. Bovendien blijkt uit het LIC-overzicht van het toeslagjaar 2011 dat voor dat jaar geen KOT is uitbetaald of teruggevorderd. Bijzondere omstandigheden hebben zich verder niet voorgedaan, zodat ook geen recht op compensatie wegens hardheid bestaat.
Op grond van het bezwaardossier ziet de Commissie geen aanleiding te adviseren dat B/T ten onrechte opzet/grove schuld heeft aangenomen bij belanghebbende en op basis van die onjuiste aanname jegens haar heeft gehandeld.
De Commissie adviseert UHT om het bezwaar op dit punt ongegrond te verklaren.
Toeslagjaar 2009
Bij het bestreden besluit heeft UHT geoordeeld dat belanghebbende over het toeslagjaar 2009 geen recht heeft op compensatie wegens vooringenomen handelen, hardheid van het stelsel of een onterechte O/GS-kwalificatie.
Volgens belanghebbende is de compensatie over dit jaar ten onrechte afgewezen.
De enige verlaging in het toeslagjaar 2009 vloeit voort uit vermeende non-respons van belanghebbende. Niet is echter gebleken dat voldoende uitvraagbrieven aan belanghebbende zijn verzonden. Het beroep van UHT op de verzendadministratie van B/T slaagt niet, aangezien uit het bezwaardossier niet blijkt dat de uitvraag-brieven daadwerkelijk aan belanghebbende zijn verzonden. Dit leidt tot de conclusie dat sprake is van vooringenomen handelen door B/T.
UHT stelt echter dat evident geen recht op KOT bestond, omdat tijdens het onderzoek geen aanvullende verklaringen of stukken zijn overgelegd waaruit blijkt dat kinderopvang heeft plaatsgevonden en in de KOI-viewer evenmin opvang-gegevens zijn opgenomen. Belanghebbende bestrijdt de juistheid van de inhoud van de KOI-viewer. Zij stelt uitdrukkelijk dat zij tot de uithuisplaatsing van haar kinderen op 9 april 2009 respectievelijk 29 mei 2009 gebruik heeft gemaakt van gekwalificeerde kinderopvang, omdat zij in die periode een inburgeringscursus volgde en derhalve tot de doelgroep voor KOT behoorde.
De Commissie is van oordeel dat UHT niet heeft voldaan aan de op haar rustende bewijslast. De enkele omstandigheid dat in de KOI-viewer geen gegevens zijn opgenomen en dat er geen verklaringen of stukken zijn overgelegd waaruit blijkt dat kinderopvang heeft plaatsgevonden, is onvoldoende om aan te nemen dat belanghebbende in 2009 geen gebruik heeft gemaakt van gekwalificeerde kinderopvang en dat daarom evident geen recht op KOT bestond.
Het is de Commissie namelijk bekend dat kinderopvanginstellingen tot 1 januari 2022 niet verplicht waren gegevens aan te leveren voor de KOI-viewer.
Het ontbreken van gegevens in dat systeem kan daarom niet zonder meer tot de conclusie leiden dat geen gekwalificeerde kinderopvang heeft plaatsgevonden. Temeer belanghebbende gemotiveerd heeft betoogd dat zij wel gekwalificeerde kinderopvang heeft genoten. De Commissie acht niet onwaarschijnlijk dat belanghebbende in het toeslagjaar 2009 gebruik heeft gemaakt van gekwalificeerde kinderopvang. Alsdan kan niet worden geoordeeld dat zij evident geen recht op KOT had. Belanghebbende heeft daarom recht op compensatie wegens vooringenomen handelen door B/T.
De Commissie adviseert UHT om het bezwaar op dit punt gegrond te verklaren.
Verrekeningen en beslagvrije voet
Belanghebbende voert in bezwaar aan dat B/T ten onrechte geen rekening heeft gehouden met de beslagvrije voet bij de terugvorderingen over de jaren 2008 tot en met t/m 2011.
De Commissie overweegt dat bij verrekening van of beslag op toeslagen tot
1 januari 2021 ingevolge artikel 4:93 lid 4 Awb in combinatie met artikel 475c onderdeel j Wetboek van Burgerlijke rechtsvordering (hierna: Rv) tot 1 januari 2021 in het geheel geen beslagvrije voet van toepassing was. Vanaf 1 januari 2021 worden in de wettelijke regeling de toeslagen wél meegenomen in de beslagvrije voet (artikel 475c onderdeel j Rv), met uitzondering van de KOT. De KOT is namelijk niet bedoeld als inkomensvoorziening maar voor het bevorderen van de arbeidsparticipatie. Dit in tegenstelling tot andere toeslagen, waarnaar in de Kamervragen wordt verwezen. De beslagvrije voet is dus geen belemmering voor het verrekenen van terugvorderingen KOT. De Commissie is daarnaast van opvatting dat het verrekenen van terechte terugvorderingen geen compensatie op grond van hardheid oplevert. Uit de wetsgeschiedenis van de Wht en systematiek van de compensatieregeling kan niet worden afgeleid dat de wetgever dergelijke gevallen voor ogen heeft gehad. De situatie van verrekening wordt niet expliciet door de wetgever genoemd. Bij de bepaling van de hoogte van de compensatie in de artikelen 2.2 en 2.3 Wht wordt aangesloten bij het bedrag van de weigering, terugvordering of stopzetting van KOT die een direct gevolg is van onder andere hardheid. De verrekening van een op zichzelf terechte terugvordering of stopzetting valt daar niet onder. Dat is verder ook met zoveel woorden terug te lezen in de memorie van toelichting. Daarin staat: Bij gedupeerden door een onterechte O/GS kwalificatie waren de terugvorderingen op zichzelf niet onterecht, dus deze worden niet gecompenseerd. Wel krijgen de ouders een financiële tegemoetkoming voor het ondervonden nadeel van 30% van de betreffende terugvorderingen (Kamerstukken II 2021–2022, 36 151, nr. 3, p. 14).
De Commissie adviseert UHT om het bezwaar op dit punt ongegrond te verklaren.
Proceskostenvergoeding
Nu het bezwaar naar het oordeel van de Commissie gedeeltelijk gegrond is adviseert de Commissie UHT de kosten van rechtsbijstand in deze procedure te vergoeden. Op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht heeft belanghebbende recht op een forfaitaire vergoeding op basis van twee procespunten (indienen van een bezwaarschrift en bijwonen van de hoorzitting). Net als in eerdere zaken adviseert de Commissie daarbij de hoogste vergoeding per procespunt toe te kennen.
Conclusie
Samengevat adviseert de Commissie om:
- het bezwaar deels gegrond te verklaren en het bestreden besluit met kenmerk UHTDCHOA te herroepen;
- een compensatievergoeding tot te kennen wegens vooringenomen handelen door B/T in het toeslagjaar 2009;
- een proceskostenvergoeding toe te kennen op basis van 2 procespunten met een wegingsfactor 2. De Commissie adviseert daarbij de hoogste vergoeding per procespunt toe te kennen.
[handtekening]
Secretaris
[handtekening]
Fungerend voorzitter