BAC 2025-15853

Publicatiedatum 09-11-2026

Advies van de Bezwaarschriftenadviescommissie hersteloperatie toeslagen

Onderwerp van advies

Het door gemachtigde namens belanghebbende ingediende bezwaarschrift is gericht tegen de door UHT genomen definitieve beschikking herbeoordeling kinderopvangtoeslag van 5 november 2024 met kenmerk UHT-DCHO (hierna onder meer: het bestreden besluit).

Aan belanghebbende is met toepassing van de Wet hersteloperatie toeslagen (hierna: Wht) compensatie toegekend van € 29.805 voor het toeslagjaar 2009 op grond van vooringenomenheid, maar geen compensatie of tegemoetkoming toegekend voor de toeslagjaren 2007, 2008, 2010 tot en met 2017 en 2019. Omdat belanghebbende reeds € 30.000 heeft ontvangen op grond van de Catshuisregeling volgde geen nabetaling.

Procesverloop

• Belanghebbende heeft op 16 juni 2023 verzocht om een herbeoordeling van de kinderopvangtoeslag (hierna: KOT) over de toeslagjaren 2007 tot en met 2013 en 2015. Na overleg tussen belanghebbende en UHT zijn de toeslagjaren 2007 tot en met 2017 en 2019 beoordeeld.
• De Commissie van Wijzen (hierna: CvW) heeft haar beoordeling van het verzoek van belanghebbende op 28 oktober 2024 aan UHT toegestuurd. De CvW heeft geoordeeld dat de Belastingdienst/Toeslagen (hierna: B/T) zich terecht op het standpunt stelt dat de compensatieregeling van artikel 2.1, lid 1, van de Wht niet van toepassing is op de toeslagjaren 2007, 2008, 2010 tot en met 2017 en 2019.
• UHT heeft bij het bestreden besluit aan belanghebbende compensatie toegekend van € 29.805 voor het toeslagjaar 2009 op grond van vooringenomenheid. Voor de toeslagjaren 2007, 2008, 2010 tot en met 2017 en 2019 bestaat geen recht op compensatie of tegemoetkoming.
• Gemachtigde heeft bij brief van 12 december 2024 tegen dit besluit een bezwaarschrift ingediend.
• UHT heeft op 4 juli 2025 schriftelijk gereageerd.
• In de e-mail van 2 april 2026 van de Commissie heeft de Commissie gemachtigde onder meer voorgehouden dat zij vanaf oktober 2025 in alle door haar aangespannen bezwaarschriftenprocedures betreffende integrale beoordelingen – om redenen van meer zaaks overstijgende aard – heeft afgezien van het recht om te worden gehoord. De Commissie heeft om misverstanden uit te sluiten gemachtigde verzocht om aan te geven of ook in deze procedure wordt afgezien van het recht te worden gehoord. Bij dit verzoek is gemachtigde ook in de gelegenheid gesteld nadere bezwaargronden en/of stukken in te dienen tot - naar uit de datum van verzending van de e-mail en de gegeven termijn volgt – 7 mei 2026. Kort samengevat heeft de Commissie in deze e-mail voorts meegedeeld dat indien geen hoorzitting wordt gewenst en binnen de gegeven termijn geen gebruik is gemaakt van de hiervoor genoemde mogelijkheid nadere stukken in te dienen de Commissie tot advisering zal overgaan.
• Bij e-mail van 9 april 2026 heeft gemachtigde bevestigd dat belanghebbende ook in deze zaak geen behoefte heeft aan een hoorzitting. Zij verzoekt de Commissie om een nadere schriftelijke ronde in te lassen.
• Gemachtigde heeft bij brief van 6 mei 2026 het bezwaar nader aangevuld.
• UHT heeft op 21 mei 2026 een aanvullende beschouwing ingediend.
• De Commissie heeft op grond van artikel 7:3 onder c en d, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) afgezien van het horen van belanghebbende en adviseert op basis van de aan haar bekende stukken.
• Het bezwaar is behandeld door de voorzitter en twee commissieleden.

Ontvankelijkheid

Niet in geschil is dat het bezwaarschrift ontvankelijk is.

Overwegingen ten aanzien van de bezwaren en het bestreden besluit

Termijnoverschrijding
Gemachtigde wijst erop dat UHT de beslistermijnen structureel overschrijdt.
Zij vraagt de Commissie om daarover een signaal af te geven.

De Commissie adviseert inhoudelijk over de afdoening van bezwaren en het is niet aan haar om in haar advies een signaal als door belanghebbende gewenst af te geven. Belanghebbende heeft de mogelijkheid om bij termijnoverschrijding, na een ingebrekestelling, beroep wegens niet tijdig beslissen in te dienen bij de rechtbank.

Beoordeling toeslagjaren 2007 tot en met 2017 en 2019
De Commissie ziet zich, uitgaande van de gronden van bezwaar en de inhoud van het bestreden besluit, gesteld voor de beantwoording van de vraag of UHT de toegekende compensatie voor het toeslagjaar 2009 op grond van vooringenomen-heid op de juiste wijze heeft berekend. Voorts zal de Commissie de vraag beantwoorden of UHT, terecht en op goede gronden is gekomen tot haar beslissing om het verzoek van belanghebbende om compensatie of tegemoetkoming voor de toeslagjaren 2007, 2008, 2010 tot en met 2017 en 2019, af te wijzen.

Beoordeling forfaitaire compensatieberekening toeslagjaar 2009
De Commissie overweegt dat belanghebbende met de schriftelijke reactie van UHT op het bezwaar een nadere toelichting heeft ontvangen op de berekening van het compensatiebedrag. Daarbij is een per onderdeel uitgesplitste compensatie-berekening verstrekt, zodat belanghebbende de juistheid van de berekening heeft kunnen verifiëren. Uit wat van de zijde van belanghebbende is aangevoerd is de Commissie niet gebleken van onjuistheden die tot een hoger compensatiebedrag moeten leiden.

UHT heeft in de bijlage compensatieberekening vastgesteld dat de berekening van onderdeel o) (de rentevergoeding over gemiste KOT) voor het toeslagjaar 2009 onjuist was, maar in het voordeel van belanghebbende uitvalt. Daarnaast heeft UHT vastgesteld dat ook de gehanteerde einddatum van de vergoeding voor immateriële schade onjuist was, maar eveneens in het voordeel van belanghebbende uitvalt. Gelet op het verbod van reformatio in peius heeft UHT toegezegd de compensatieberekening in stand te laten. De Commissie adviseert UHT om de compensatieberekening in lijn met de gedane toezegging, in stand te laten.

Beoordeling afwijzing compensatie toeslagjaren 2007, 2008, 2010 tot en met 2017 en 2019
Voor compensatie komt, ingevolge het bepaalde in de Wht, voor zover hier van belang, kortweg, in aanmerking de ouder waarvan aannemelijk is dat de vaststelling van zijn of haar aanspraak op KOT in enig jaar onderdeel is geweest van vooringenomenheid van B/T dan wel van hardheid van het stelsel.

De Commissie heeft geen aanknopingspunten kunnen vinden om te adviseren dat B/T bij de behandeling van de KOT voor de toeslagjaren 2007, 2008, 2010 tot en met 2017 en 2019 vooringenomen heeft gehandeld. Voor zover over deze toeslagjaren terugvorderingen hebben plaatsgevonden, zijn deze het gevolg geweest van de vaststelling dat een te hoog voorschot was toegekend.
Deze bijstellingen zijn in overeenstemming met de wet uitgevoerd.
Dergelijke bijstellingen geven in beginsel ook geen aanspraak op compensatie op grond van hardheid van het stelsel. De Commissie heeft geen aanknopingspunten gevonden om hierover in het geval van belanghebbende anders te adviseren.
Er zijn ook – op basis van de thans voorhanden zijnde stukken - geen aanwijzingen gevonden voor een onterechte kwalificatie opzet/grove schuld (hierna: O/GS) over deze jaren.

Onderliggende stukken, persoonlijk dossier, datakluis en O/GS
Belanghebbende heeft verzocht om verstrekking van de onderliggende stukken en om inzage in haar persoonlijk dossier. Daarnaast heeft zij verzocht om alle stukken uit de datakluis, waarover in de brief van de Staatssecretarissen van 15 april 2026 aan de Tweede Kamer informatie is verstrekt (brief van 15 april 2026, kenmerk 20260000132235 van staatssecretarissen van Financiën en Herstel Toeslagen Eerenberg en Palmen)) in het geding te brengen die haar direct of indirect raken. Meer in het bijzonder wenst zij inzage in alle stukken die ten grondslag liggen aan de conclusie van UHT dat in haar geval geen sprake is geweest van een O/GS-kwalificatie.

De Commissie volgt niet het standpunt van belanghebbende dat haar persoonlijke dossier moet worden verstrekt. Met het verstrekken van het ouderdossier is naar de mening van de Commissie in beginsel voldaan aan de verplichting van artikel 7:4, lid 2, van de Awb om alle op de zaak betrekking hebbende stukken ter inzage te leggen. Dat kan anders zijn als de belanghebbende een duidelijk aanknopings-punt geeft voor een reden waarom het persoonlijk dossier moet worden afgewacht. De enkele opmerking dat bij onbekendheid van de stukken in dat dossier het zo kán zijn dat er nu relevante informatie ontbreekt, is niet voldoende.

Voor zover het verzoek ziet op de datakluis, overweegt de Commissie als volgt.
Er is thans nog geen informatie beschikbaar over de inhoud van genoemde datakluis. Wel is bekend dat de datakluis 64 miljoen ongesorteerde bestanden bevat. Of de datakluis op deze zaak betrekking hebbende stukken bevat is dan ook niet bekend. Deze kluis is ook niet zodanig georganiseerd dat kan worden bezien of dit soort stukken aanwezig zijn. Dit omdat de datakluis slechts op de zogenoemde mapnaam doorzoekbaar is.

Belanghebbende heeft op geen enkele wijze inzicht gegeven in de soort of aard van stukken die er niettemin toe zouden kunnen leiden dat er gerede twijfel ontstaat aan de juiste uitvoering van de Wht. Onder deze omstandigheden acht de Commissie het niet aangewezen aan het verzoek van belanghebbende te voldoen en voorrang te geven aan voortgang van de afdoening. De Commissie gaat er gelet op de inhoud van de brief van de Staatssecretarissen vanuit dat indien bij de inventarisatie van de datakluis zou blijken dat de kluis op deze zaak betrekking hebbende stukken bevat UHT deze alsnog aan belanghebbende ter beschikking stelt en belanghebbende alsnog rechtsbescherming wordt geboden. 

De Commissie acht het wel onvoldoende dat door UHT uitsluitend wordt verwezen naar pagina 601 van de onderliggende stukken, waarin slechts de vaststelling ‘O/GS’ te lezen is en niet hoe dit is vastgesteld. De Commissie meent dat belanghebbende recht heeft op de onderliggende stukken die ten grondslag hebben gelegen aan de O/GS-beoordeling.

De Commissie wijst in dit verband op de motie van het lid Ergin die op 10 maart 2026 is aangenomen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2025-2026, 36 708, nr. 68) en waarin de Kamer heeft uitgesproken dat UHT standaard en actief inzage geeft in alle stukken die ten grondslag liggen aan de O/GS kwalificatie. Als de beoordeling van UHT (mede) rust op de vaststelling dat geen informatie beschikbaar is over belanghebbende in een geraadpleegde gegevensbron, dan moet UHT die vaststelling onderbouwen met bijvoorbeeld een schermafbeelding van de resultaten en geraadpleegde systemen. Volledigheidshalve verwijst de Commissie ook naar de uitspraak van de rechtbank Rotterdam van 6 februari 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:1545.

UHT zal dan ook nog nader onderzoek dienen te verrichten naar de stukken die aan de O/GS-beoordeling ten grondslag hebben gelegen. Indien daarbij aanvullende relevante stukken worden aangetroffen die nog niet aan belanghebbende ter beschikking zijn gesteld, zal UHT moeten beoordelen of dit gevolgen moet hebben voor de beslissing op bezwaar. De Commissie adviseert UHT daarom om, voorafgaand aan het nemen van de beslissing op bezwaar, met inachtneming van bovenstaande, belanghebbende inzage te geven in alle stukken die ten grondslag liggen aan de beoordeling dat geen sprake was van een onterechte O/GS-kwalificatie en haar vervolgens in de gelegenheid te stellen daarop te reageren.

Artikel 19 Awir en de gestelde onderzoeksplicht vooraf
Belanghebbende stelt dat B/T in strijd met het toen geldende artikel 19 van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (hierna: Awir) niet (tijdig) definitief heeft beslist over het recht op KOT in de desbetreffende toeslagjaren. Verder betoogt belanghebbende, onder verwijzing naar de Memorie van Toelichting ten aanzien van artikel 16 Awir, dat B/T een onderzoeksplicht vooraf had, op basis van tastbare gegevens, of aanspraak bestond op KOT voordat een voorschot KOT werd toegekend. Het niet voldoen aan deze onderzoeksplicht komt voor rekening van B/T; terugvordering mag dan niet meer.

Voor zover belanghebbende hiermee beoogd te betogen dat sprake is van vooringenomen handelen door B/T overweegt de Commissie als volgt.
De Commissie meent dat het niet vaststellen van definitieve beschikkingen binnen de termijn als bedoeld in  artikel 19 van de Awir op zichzelf geen aanleiding is om reeds daarom vooringenomen handelen aan te nemen. Voor zover moet worden uitgegaan van een onderzoeksplicht voor B/T zoals door belanghebbende is betoogd, geldt hiervoor naar de Commissie meent hetzelfde: het, beweerdelijk, hieraan niet voldoen is op zich zelf geen aanleiding om vooringenomen handelen aan te nemen.

Fraude Signalering Voorziening (FSV)
De Commissie stelt vast dat uit het bezwaardossier blijkt dat belanghebbende niet voorkomt in de FSV. De Commissie heeft geen aanwijzingen om aan de juistheid daarvan te twijfelen. De FSV is een systeem dat niet meer wordt gebruikt en daarom nog uitsluitend kan worden geraadpleegd door medewerkers met een speciale bevoegdheid. UHT heeft niet voldoende bevoegdheden om de door belanghebbende gewenste gedetailleerde informatie te verstrekken.
De Commissie adviseert UHT wel om aan belanghebbende alsnog een schermafdruk van de haar ter beschikking staande informatie te verstrekken tezamen met de beslissing op bezwaar.

Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Met de door UHT in bezwaar ingediende beschouwing en de overgelegde stukken – waaronder een uitgebreide uitleg met behulp van de Landelijke Incasso Centrum (LIC) overzichten - en de overige producties, is – behoudens op hetgeen hiervoor is overwogen omtrent de O/GS-stukken - thans geen sprake van strijd met de door belanghebbende genoemde algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Of en in hoeverre het bestreden besluit in strijd is met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en in stand kan blijven, zal mede afhangen van de uitkomst van de nadere beoordeling nadat de hiervoor genoemde O/GS-stukken zijn verstrekt, belanghebbende daarop heeft kunnen reageren en deze informatie in de besluitvorming is betrokken.

Werkelijke schade
Belanghebbende stelt dat zij meer schade heeft geleden dan waarvoor aan haar compensatie is toegekend. Zij heeft daarbij met name bezwaar gemaakt tegen de wijze waarop de vergoeding voor (im)materiële schade is vastgesteld.

De Commissie overweegt dat de wetgever de keuze heeft gemaakt om in het kader van de integrale beoordeling te werken met een systeem van forfaitaire vergoedingen. De Commissie heeft in wat belanghebbende heeft aangevoerd geen aanleiding gevonden om te komen tot het oordeel dat toepassing van het in de Wht neergelegde compensatiestelsel in een geval als het onderhavige buiten toepassing zou moeten blijven. De Commissie verwijst in dit verband naar de uitspraken van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 1 maart 2023, ECLI:NL:RVS:2023:772 en ECLI:NL:RVS:2023:852. Van belang hierbij is dat de Wht ook voorziet in vergoeding van de daadwerkelijke (im)materiële schade. Uit de schriftelijke beschouwing van UHT maakt de Commissie op dat belanghebbende van deze mogelijkheid reeds gebruik heeft gemaakt door een verzoek om vergoeding van werkelijke schade in te dienen bij de Commissie Werkelijke Schade.

Overige bezwaren
Voor het overige heeft de gemachtigde van belanghebbende in deze procedure een aantal, meer algemene, bezwaren aangevoerd die naar aard, inhoud en strekking overeenstemmen met de bezwaren die zij in een andere procedure heeft aangevoerd. In die procedure heeft de Commissie op 28 januari 2026 een advies uitgebracht (zie BAC 2023-14521) en, onder aanvoering van de daartoe leidende overwegingen, geadviseerd die bezwaren ongegrond te verklaren. De Commissie adviseert, onder verwijzing naar haar overwegingen in laatstgenoemd advies, deze, meer algemene, bezwaren in deze procedure eveneens ongegrond te verklaren.

Vergoeding van de kosten van rechtsbijstand
Gemachtigde heeft verzocht om een vergoeding van de kosten van rechtsbijstand voor deze bezwaarprocedure. Nu de Commissie, met inachtneming van het hiervoor overwogene, niet adviseert het bestreden besluit te herroepen, is er op dit moment nog geen aanleiding om te adviseren een vergoeding van de proceskosten toe te kennen.

Conclusie

Samengevat adviseert de Commissie aan UHT, de hiervoor geformuleerde vragen bevestigend beantwoordend, om:

• de bezwaren - uitgezonderd die zijn gericht tegen hetgeen in het bestreden besluit is opgenomen omtrent de O/GS-kwalificatie - ongegrond te verklaren;
• belanghebbende inzage te geven in alle stukken die ten grondslag liggen aan de O/GS-kwalificatie en om belanghebbende de gelegenheid te geven hierop te reageren en, afhankelijk van de uitkomst van de nadere beoordeling, het bestreden besluit op dit punt zo nodig te herroepen en in dat geval een vergoeding van de kosten van rechtsbijstand toe te kennen.